කෘතිම බුද්ධිය 2

මීට කලින් පෝස්ට් එක  මම ලිව්වෙ AI-AGI-ASI හරහා වෙන විප්ලවය පිටින් දකින කෙනෙක් විදිහට. ඒකට කමෙන්ට් එකක් දාන මහත්මයෙක් හෝ මහත්මියක් ඒක ඇතුලෙන් අත්දැකල ලියපු එකක් තමයි මේ පලකරන්නේ. එතුම නිර්නාමිකව කමෙන්ට් කරල තියෙන්නේ. කියවල බලන්න.

AnonymousFebruary 5, 2026 at 1:54 AM

ඇත්තටම ඉයන් මම මේ අවුරුදු තිහක මගේ ජීවිත අත්දැකීම් සහ දශකයක් පමණ වන වෘත්තීය ජීවිතේ දැකපු තාක්ෂණික වෙනස්කම් එක්ක බලද්දී, මේ AI විප්ලවය කියන්නේ නිකම්ම රැල්ලක් නෙවෙයි; ඒක මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ සිදුවන බරපතලම තාක්ෂණික පිම්ම.

තොරතුරු තාක්ෂණය මෘදුකාංග සංවර්ධන ක්ෂේත්‍රය ගත්තාම මම මේ ක්ෂේත්‍රයේ ගොඩක් අංශ වල අධ්‍යාපනය ලබමින් ආචාර්ය උපාධියක් දක්වා අධ්‍යාපනයක් අරගෙන, කෝඩ් ලයින් ලක්ෂ ගාණක් ලියලා, සිස්ටම් දහස් ගණක් එක්ක ඔට්ටු වෙලා ගෙවුණු අවුරුදු ගණනාවක් දිහා ආපහු හැරිලා බලද්දී මට හිතෙන්නේ, අපි අද ඉන්නේ මනුෂ්‍ය ශිෂ්ටාචාරයේ ඉතාම තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක කියලා. ඇත්තටම පරිගණක විද්‍යාව කියන එක දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට ගැහිලා ඉවරයි.

අපි ඉස්සර මෘදුකාංගයක් හදනවා කියන්නේ හරියට ගෙයක් ගඩොලින් ගඩොල තියලා හදනවා වගේ වැඩක්. අපි පරිගණකයට හැම දේම අතින් කටින් අල්ලලා කියලා දෙන්න ඕන වුණා. උදාහරණයක් විදියට 'A අකුර ගැහුවොත් මේක වෙන්න, B අකුර ගැහුවොත් අරක වෙන්න' කියලා අපි තමයි නීති හැදුවේ. මේකට අපි කියන්නේ 'Rule-based Programming' කියලා. හැබැයි මීට දශකයකට විතර කලින් ආපු මැෂින් ලර්නින් (Machine Learning) ආවට පස්සේ මේ ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වුණා. දැන් අපි පරිගණකයට නීති උගන්නන්නේ නෑ; අපි උගන්නන්නේ දත්ත හරහා ඉගෙන ගන්න විදිය. හරියට පොඩි ළමයෙක්ට ලෝකේ ගැන කියලා දෙනවා වගේ. අපි දත්ත කන්දරාවක් මැෂින් එකට දීලා කියනවා, 'මේ දත්ත ඇතුලේ තියෙන රටාව (Pattern) උඹම හොයාගනින්' කියලා. එතකොට ඒ මැෂින් එක ගණිතමය සමීකරණ සහ ආටිෆීෂල් ස්නායු ජාල (Neural Networks) පාවිච්චි කරලා, මනුස්සයෙක්ට කවදාවත් දකින්න බැරි සියුම් රටා හඳුනාගෙන තීරණ ගන්න පටන් ගන්නවා. අන්න ඒ ක්‍රියාවලිය තමයි සරලවම මැෂින් ලර්නින් කියන්නේ.

එතකොට කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) කියන්නේ මේ මැෂින් ලර්නින් වල ප්‍රතිඵලය. ඒක නිකම්ම ගණන් හදන කැල්කියුලේටරයක් නෙවෙයි. මීට වසර පහකට විතර පෙර ආපු AI එකක් කියන්නේ පරිසරයෙන් දත්ත අරගෙන, ඒ දත්ත විශ්ලේෂණය කරලා, ඊට අනුරූපව බුද්ධිමත්ව ප්‍රතිචාර දක්වන්න පුළුවන් පද්ධතියක්. උදාහරණයකට ගත්තොත්, සාම්ප්‍රදායික මෘදුකාංගයකට පුළුවන් රෝග ලක්ෂණ ටිකක් දැම්මම පොතේ තියෙන විදියට ලෙඩේ නම කියන්න. හැබැයි දියුණු AI එකකට පුළුවන් එක්ස්රේ (X-ray) දහස් ගණනක් බලලා, විශේෂඥ දොස්තර කෙනෙක්ටවත් පේන්නේ නැති පිළිකා සෛලයක මුල් අවස්ථාව හඳුනාගන්න. ඒක තමයි මේකේ තියෙන සැබෑ බලය.

දැන් අපි කතා කරමු මේ පෝස්ට් එකේ ලොකුම මාතෘකාව වෙලා තියෙන AGI (Artificial General Intelligence) ගැන. අද අපි දකින ChatGPT, Self-driving cars වගේ දේවල් තාම අයිති වෙන්නේ 'Narrow AI' නැත්නම් පටු බුද්ධියට. ඒ කියන්නේ ඒවා පුහුණු කරලා තියෙන්නේ එක වැඩක් හෝ වැඩ කිහිපයක් කරන්න විතරයි. හැබැයි AGI කියන්නේ මනුෂ්‍ය මොළයට සමාන හෝ ඊට එහා ගිය බුද්ධියක්. AGI මට්ටමේ සිස්ටම් එකකට පුළුවන් වෙන්න ඕන තමන් කලින් නොදන්නා අලුත්ම ගැටලුවක් ආවම, තමන්ගේ පරණ දැනුම පාවිච්චි කරලා, තර්ක කරලා (Reasoning), අලුත් විසඳුමක් හොයාගන්න. සරලවම කිව්වොත්, මනුෂ්‍යයෙක් වගේම 'හිතන්න' පුළුවන් මට්ටම තමයි AGI කියන්නේ. අපි තාම 100%ක් එතනට ඇවිල්ලා නැහැ, හැබැයි අපි එතනට යන වේගය හිතාගන්න බැරි තරම් භයානකයි සහ විස්මිතයි.

මෙතනදි අපි මගේ වෘත්තීය ක්ෂේත්‍රය වෙන මෘදුකාංග ඉංජිනේරු විද්‍යාව (Software Engineering) ඇතුලේ මේක දැන් ලොකු පිපිරීමක් කරමින් යන්නේ. ඉස්සර මම දවස් ගාණක් දුක් විඳලා ලියපු සංකීර්ණ ඇල්ගොරිතම (Algorithms), අද AI එකකට තත්පර ගාණකින් ලියන්න පුළුවන්. මේකෙන් වෙන්නේ මනුස්සයා 'කෝඩර්' (Coder) කෙනෙක් කියන තැනින් මිදිලා 'නිර්මාණකරුවෙක්' (Architect) කියන තැනට පත් වෙන එක. මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවාගේ රස්සාව දැන් කෝඩ් ලියන එක නෙවෙයි, AI එක ලවා හරියට කෝඩ් එක ලියාගන්න උපදෙස් දෙන එක සහ ඒකේ ගුණාත්මකභාවය පරීක්ෂා කරන එක බවට පත් වෙලා.

හැබැයි ඉයන්, දැනට මේ තොරතුරු තාක්ෂණ අංශයේ සේවා ව්‍යාපාර කරන ව්‍යවසායකයෙක් සහ ක්ෂේත්‍රයේ පළපුරුදු විශේෂඥයෙක් විදියට මම දකින ලොකුම අභියෝගය තමයි මේ තාක්ෂණයේ තියෙන 'නොපෙනෙන පැත්ත' (Black Box nature). සමහර වෙලාවට AI එකක් යම් තීරණයක් ගත්තේ ඇයි කියන එක ඒක හදපු ඉංජිනේරුවාටවත් පැහැදිලි කරන්න බැරි අවස්ථා එනවා. අන්න එතනදී තමයි මේකේ සදාචාරාත්මක සහ ආරක්ෂක ගැටලු මතු වෙන්නේ.

කොහොම වුණත් අවසාන වශයෙන් මට කියන්න තියෙන්නේ මෙච්චරයි. මේ AI විප්ලවය නවත්වන්න කාටවත් බැහැ. වසර 30ක ජීවන අත්දැකීම් එක්ක මම කියන්නේ, අපි මේ තාක්ෂණයත් එක්ක සහයෝගයෙන් වැඩ කරන්න පුරුදු වුණොත්, අපිට පුළුවන් මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ ලොකුම ප්‍රශ්න වෙන ලෙඩ රෝග, දේශගුණික විපර්යාස, නවීන තාක්ෂණය ආර්ථිකය කළමණාකරණය වගේ නොයෙක් දේවල්වලට විසඳුම් හොයන්න. හැබැයි අපි මේක පාලනයකින් තොරව අතහැරියොත්, ඒකේ ප්‍රතිවිපාකත් බරපතල වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා බුද්ධිමත්ව මේ දිහා බලන එක තමයි වැදගත්ම දේ. නමුත් එහෙම බලන්න තරම් බුද්ධියක් ඇති අය රටේ තීන්දු තීරණ ගැනීමේ බලය තියෙන දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ නෑ, අද රටේ පාලනය කරන NPP මෝඩ රැලට නම් කිසිම දෙයක් අදහසක් නෑ කියලා පැහැදිලිවම පේනවා, ඒ වගේ මෙලෝ රසක් නැති මෝඩ මීහරක් වහන්සේලා විසින් මොළේ තියෙන මිනිස්සු පවා පාලනය කරන අමුතුම රටක් ලෙස ලංකාව ඉතිහාසයට එක්වෙලා ලොවටම උදාහරණයක් වේවි, අසාර්ථක රාජ්‍යයක් විදියට නැත්නම් සරලව කිව්වොත් Failed State එකක් විදිහට.

මෙම අඩවියේ පළවන ලිපි කොපි කිරීමට හෝ වෙනස් කතෘ නාමයක් යටතේ අන්තැනක පළකිරීමට කිසිම බාධාවක් නැත. අන් ස්ථානවලින් කොපි කර මෙහි පළකරන ලිපි වලට නම් එම කතෘ වරුන්ගේ කොන්දේසි අදාල වේ.

කෘතිම සාමාන්‍ය බුද්ධිය Artifical General Intelligence නිසා සමාජයේ මොනවගේ වෙනස් කම් වෙයිද?

කෘතිම බුද්ධිය (Artificial intelligence) ගැන වෙනත් රටවල බොහෝ සාකච්චා තිබුණත් තවම ලංකාවේ ඒ ගැන සංවාදයක් දැක්කේ නැහැ. 

ඇත්තටම තව අවුරුදු 10 ඉකින් නැත්නම් 20 කින් කෘතිම බුද්ධිය නිසා සමාජයේ මොනවගේ වෙනස් කම් වෙයිද? කෘතිම බුද්ධිය අද පවතින මට්ටමේ තිබ්බොත් ජීවිතය ගොඩක් පහසුවෙයි. අද අවශ්‍ය කරන වාර්ථාවක් වගේ එකක් ලියන එක විනාඩි ගාණක වැඩක්. දැන් අවුරුදු පහකට පෙර ඒක පැය ගාණක වැඩක්. ඒ අතින් කෘතිම බුද්ධිය ජීවිතය හිතපු නැති විදිහට පහසු කරල තියෙනවා.

ඒ වුනාට අද කෙරෙන පරීක්ෂණ අනුව නම් ඒක එතනින් නවතින පාටක් නැහැ. මේ සංවර්ධනයේ ඊලඟ කඩඉම කෘතිම සාමාන්‍ය බුද්ධියයි (Artifical General Intelligence). AGI වල නිර්වචනය සමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට කල හැකි ඕනැම බුද්ධිමය කාර්යයක් තේරුම් ගැනීමට, ඉගෙන ගැනීමට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි පරිගණක පද්ධති කියන එකයි. මේ මට්ටමේ දී සාමාන්‍ය මිනිසෙකු කරන ඕනෑම කාර්යයක් කිරීමට එයට හැකිවෙනවා. ඒ කියන්නේ සේවා යෝජකයින්ට AI Agent (Agentic AI) කෙනෙක්  හයර් කිරීමෙන් මිනිසුන් විසින් අද රැකියා ලෙස කරන කාර්යයන් කරගත හැකි වෙනවා.

ඔබ සේවකයින්ගේ සේවා ලබාගන්නා සේවායෝජකයෙක් නම් සාමාන්‍ය මිනිසෙකුගේ වේගය මෙන් කිහිප ගුණයක් වැඩියෙන් වැඩකල හැකි, පැය 24 ම සේවයකල හැකි, නිවාඩු අවශ්‍ය නොවන, වර්ජන නොකරන කෙනෙක්ගේ සේවය ලැබෙනවා නම් තවදුරටත් මිනිසුන් සේවයට ගන්නවාද? සමහර අයගේ අදහස අනුව Agentic AI කෙනෙකුට කල නොහැකි කාර්යයක් නොමැති තරම්. දොස්තර වරුන් ගේ සිට බොහෝ රැකියාවල් තව අවුරුදු කිහිපයකින් නැතිවෙනවා කියලා බලාපොරොත්තු වෙනවා. අදටත් මෘදුකාංග ඉංජිනේරු රැකියා විශාල ලෙස නැතිවෙනවා.

සමහර අය හිතනවා රැකියා නොමැති ප්‍රමාණය සමාජයේ විශාල ප්‍රතිශතයක් වුනොත් රජයයන් විසින් හැමෝටම දීමනාවක් (Universal Basic Income) ගෙවන තත්ත්වයට සමාජය වෙනස් වෙයි කියලා. මේ ගැන මගේ හිතේ පැන නැගුන ප්‍රශ්ණ මේ වගේ.

1. ලංකාව වගේ රටකට එහෙම හැමෝටම ආදායමක් දෙන්න (අස්වැසුම වගේ) රජයට ආදායම් ලැබෙන්නේ කොහොමද? හැමෝටම එකම ආදායමක ලබනකොට සමාජයේ ඉහලම තර වල අයට හැර අනික් අයට භාණ්ඩ සහ සේවා සඳහා ඉල්ලුම් කරන්න බැහැ. එතකොට වාහන වලට ගහන බදු, අනෙක් භාණ්ඩ සහ සේවා වලට ගන බදු රජය නැතිවෙනවා. ආදායම් බදු විශාල ලෙස අඩුවෙනවා. එහෙම තත්ත්වෙක ජනගහණයෙක් 70-80% කට මාසික දීමනා දෙන්න රජයකට පුලුවන්ද?

2. අද විවිධ ක්ශෙත්‍ර වල උසස් අධ්‍යාපනය ලබන සහ පාසැල් වල ඉගෙන ගන්නා දරුවන් අනාගතයේ කරන්නේ මොනවාද?රැකියාවක් සොයාගෙන, ගෙයක් හදාගෙන, විවාහයක් කරගෙන දරුවන් හදන දාමයේ රැකියාවක් නොමැති වුනාම ඒ දාමය නවතිනවා නේද? ඒ කියන්නේ ගෙදරට නාකි වෙන පරම්පරාවන් ඇතිවෙයිද? මවිපියන් ගෙදරටම වෙලා ඉන්නකොට දරුවන් හැදීම තව වැඩි වෙයිද? 

3. තමන්ගේ ආහාර තමන්ම වවාගෙන මුදල් සම්බන්ධ නොවී ආහාර සහ වෙනත් දේවල් හුවමාරු කරගන්නා ආර්ථිකයක් නැවත එයිද? ඒවගේම මුදල් තියෙන ඉහල ස්ථර වල ඉන්න අයට බොහොම සුළු මුදලකට අන් අයගෙන් බැලමෙහෙවර කරගන්නා කාලයක් එයිද?

4. අනාගතයේ මෙවන් කාලයක් එනවානම් අද තියෙන මුදල් අයෝජනය කරන්නේ මොනවාගේද? අද කොටස වෙලඳපොලේ අයෝජනය කරන කෙනෙක් නම් කොටස් වෙලඳපොලේ තියෙන සමාගම් වලින් කීයක් කුඩා අදායම් ඇති අයට භාණ්ඩ සේවා සපයන ආයතනද? සුපෝඛභෝගී භාණ්ඩ නිශ්පාදනය කරන සමාගම් වැසී යයිද? එවන් කාලයක බැංකුවේ මුදල් තබා ගැනීමෙන් ප්‍රයෝජනයක් වෙයිද? එහෙම නැත්නම් ගෙවල් දොරාවල් හදන එක හොඳද? කෘශිකාර්මික ඉඩම් තබා ගැනීම හොඳද? 

මොනව වුනත් ලෝකයේ සමහර ප්‍රශ්ණ වලට නම් මේකෙන් පිලිතුරු ලැබෙනවා. ඒ තමයි මෑත කාලයේ ගොඩක් කථා වුන කාලගුණික ප්‍රශ්ණය ඒවගේම සම්පත් අධිපාරිභෝජනය වගේ ප්‍රශ්ණ නම් ඉබේම විසඳෙයි.

ඒක ගොඩක් විස්තර ලිවිය හැකි විශාල මාතෘකාවක්. එහෙම ලියන්න මට මේ ගැන ගැඹුරු දැනීමක් වත් එහෙම ලියන්න ඉවසීමකුත් නැකැ. මේ සාරාංශය ඒ ගැන විස්තර ඔබම හොයාගෙන ඒ ගැන ඔබගේම අදහසක් ඇතිකර ගැනීමට කෙනෙරන පිටිවහලක් පමණයි.

ඔබ මේ ගැන දැනුවත් නැත්නම් යූටියුබ් මඟින් Articial General Intelligence  ගැන තියෙන සාකච්චා, පොඩ්කාස්ට් එහෙම අහලා ඔබගේ ක්ශෙත්‍රයට සහ පොදුවේ සමාජයට විය හැකි දේවල් ගැන දැනුවත් වෙන්නයි ආරාධනය.

මේ 'දියුණුවේ' ඊලඟ මට්ටම කෘතිම සුපිරි බුද්ධිය (Artifical Super Intelligence) කියල කියනවා. ඒ ගැන කියන දේවල් බොහොම භයානකයි. එම පරිගණක වල පැවැත්ම සඳහා මිනිස් වර්ගයා විනාශ කිරීමට තරම් බුද්ධියක් සහ හැකියාවක් තියෙන මට්ටමක් තමයි ඒ . ඒත් ඒ ගැන දැන ගැනෙම පසුවට තබා Artifcial General Intelligence ගැන වත් දැනුවත් වෙන එක හොඳයි.

   

    

මෙම අඩවියේ පළවන ලිපි කොපි කිරීමට හෝ වෙනස් කතෘ නාමයක් යටතේ අන්තැනක පළකිරීමට කිසිම බාධාවක් නැත. අන් ස්ථානවලින් කොපි කර මෙහි පළකරන ලිපි වලට නම් එම කතෘ වරුන්ගේ කොන්දේසි අදාල වේ.

හිමිකාරිත්වය සහ මෙහෙයුම් වෙන් කිරීම පොදු බස් ප්‍රවාහන පද්ධතිය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු වනු ඇත

රට තවමත් සංවර්ධිත රටවල මට්ටමට ළඟා වී නොමැති ක්ෂේත්‍රවලින් එකක් වන්නේ පොදු ප්‍රවාහන පද්ධතියයි. මෙයට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ එහි ව්‍යුහයේ මූලික දෝෂය සැලසුම්කරුවන් විසින් හඳුනාගෙන නොමැති වීමයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලික බස් රථ හිමියන් 10,000ක් සිටින අතර, ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලය (CTB) ද පවතී. පුද්ගලික අංශයට අයත් බස් රථ 16,000ක් ඇති අතර, CTB සතු බස් රථ 3,000–4,000ක් පමණ ඇත. CTB සහ පුද්ගලික හිමියන් දෙපාර්ශ්වයම බස් සේවා මෙහෙයවයි.

මෙම ගැටලු සඳහා විසඳුම වන්නේ අයිතිය (ownership) සහ මෙහෙයුම් වගකීම (operation) වෙන් කිරීමයි. එහිදී එක් භූගෝලීය ප්‍රදේශයකට එක් මෙහෙයුම්කරුවෙකු පත් කළ යුතුය. එම මෙහෙයුම්කරුවන් බොහෝ දුරට පළාත් මට්ටමේ ආයතන වනු ඇත. රට පුරා මෙහෙයුම්කරුවන් නවයක් සිටින අතර, එක් එක් පළාත තුළ බස් ප්‍රවාහනයට ඔවුන් වගකිව යුතුය. දසවන මෙහෙයුම්කරුවෙකු අන්තර් පළාත් මාර්ග සඳහා වගකිව යුතුය. මෙම සියලු පළාත් ප්‍රවාහන අධිකාරීන් (මෙහෙයුම්කරුවන්) පළාත් සභා යටතේ ක්‍රියාත්මක විය යුතුය.

උදාහරණයක් ලෙස, බස්නාහිර පළාත් ප්‍රවාහන අධිකාරිය (හෝ WPC සතු සමාගමක්) බස්නාහිර පළාතේ බස් සේවා සඳහා වගකිව යුතු මෙහෙයුම්කරුවා වේ. මෙම මෙහෙයුම්කරුවා ඉල්ලුම් (demand) කාලවල ගමන් අවශ්‍යතා මත පදනම්ව කාලසටහන් සකස් කරනු ඇති අතර, වහාම ලාභ නොලැබුණද ගමන් වාර ක්‍රියාත්මක වන බව සහතික කරනු ඇත. (උදාහරණයක් ලෙස, 176 මාර්ගයේ උච්ච කාලවල (peak time) මිනිත්තු 5කට වරක්, සාමාන්‍ය කාලවල මිනිත්තු 20කට වරක්, මධ්‍යම රාත්‍රී සිට පෙ.ව. 5 දක්වා මිනිත්තු 40කට වරක් බස් රථ ධාවනය කළ හැක.) ඉල්ලුම අනුව මෙම කාලසටහන් ක්‍රමයෙන් වෙනස් කළ හැක.