කෘතිම සාමාන්‍ය බුද්ධිය Artifical General Intelligence නිසා සමාජයේ මොනවගේ වෙනස් කම් වෙයිද?

කෘතිම බුද්ධිය (Artificial intelligence) ගැන වෙනත් රටවල බොහෝ සාකච්චා තිබුණත් තවම ලංකාවේ ඒ ගැන සංවාදයක් දැක්කේ නැහැ. 

ඇත්තටම තව අවුරුදු 10 ඉකින් නැත්නම් 20 කින් කෘතිම බුද්ධිය නිසා සමාජයේ මොනවගේ වෙනස් කම් වෙයිද? කෘතිම බුද්ධිය අද පවතින මට්ටමේ තිබ්බොත් ජීවිතය ගොඩක් පහසුවෙයි. අද අවශ්‍ය කරන වාර්ථාවක් වගේ එකක් ලියන එක විනාඩි ගාණක වැඩක්. දැන් අවුරුදු පහකට පෙර ඒක පැය ගාණක වැඩක්. ඒ අතින් කෘතිම බුද්ධිය ජීවිතය හිතපු නැති විදිහට පහසු කරල තියෙනවා.

ඒ වුනාට අද කෙරෙන පරීක්ෂණ අනුව නම් ඒක එතනින් නවතින පාටක් නැහැ. මේ සංවර්ධනයේ ඊලඟ කඩඉම කෘතිම සාමාන්‍ය බුද්ධියයි (Artifical General Intelligence). AGI වල නිර්වචනය සමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට කල හැකි ඕනැම බුද්ධිමය කාර්යයක් තේරුම් ගැනීමට, ඉගෙන ගැනීමට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි පරිගණක පද්ධති කියන එකයි. මේ මට්ටමේ දී සාමාන්‍ය මිනිසෙකු කරන ඕනෑම කාර්යයක් කිරීමට එයට හැකිවෙනවා. ඒ කියන්නේ සේවා යෝජකයින්ට AI Agent (Agentic AI) කෙනෙක්  හයර් කිරීමෙන් මිනිසුන් විසින් අද රැකියා ලෙස කරන කාර්යයන් කරගත හැකි වෙනවා.

ඔබ සේවකයින්ගේ සේවා ලබාගන්නා සේවායෝජකයෙක් නම් සාමාන්‍ය මිනිසෙකුගේ වේගය මෙන් කිහිප ගුණයක් වැඩියෙන් වැඩකල හැකි, පැය 24 ම සේවයකල හැකි, නිවාඩු අවශ්‍ය නොවන, වර්ජන නොකරන කෙනෙක්ගේ සේවය ලැබෙනවා නම් තවදුරටත් මිනිසුන් සේවයට ගන්නවාද? සමහර අයගේ අදහස අනුව Agentic AI කෙනෙකුට කල නොහැකි කාර්යයක් නොමැති තරම්. දොස්තර වරුන් ගේ සිට බොහෝ රැකියාවල් තව අවුරුදු කිහිපයකින් නැතිවෙනවා කියලා බලාපොරොත්තු වෙනවා. අදටත් මෘදුකාංග ඉංජිනේරු රැකියා විශාල ලෙස නැතිවෙනවා.

සමහර අය හිතනවා රැකියා නොමැති ප්‍රමාණය සමාජයේ විශාල ප්‍රතිශතයක් වුනොත් රජයයන් විසින් හැමෝටම දීමනාවක් (Universal Basic Income) ගෙවන තත්ත්වයට සමාජය වෙනස් වෙයි කියලා. මේ ගැන මගේ හිතේ පැන නැගුන ප්‍රශ්ණ මේ වගේ.

1. ලංකාව වගේ රටකට එහෙම හැමෝටම ආදායමක් දෙන්න (අස්වැසුම වගේ) රජයට ආදායම් ලැබෙන්නේ කොහොමද? හැමෝටම එකම ආදායමක ලබනකොට සමාජයේ ඉහලම තර වල අයට හැර අනික් අයට භාණ්ඩ සහ සේවා සඳහා ඉල්ලුම් කරන්න බැහැ. එතකොට වාහන වලට ගහන බදු, අනෙක් භාණ්ඩ සහ සේවා වලට ගන බදු රජය නැතිවෙනවා. ආදායම් බදු විශාල ලෙස අඩුවෙනවා. එහෙම තත්ත්වෙක ජනගහණයෙක් 70-80% කට මාසික දීමනා දෙන්න රජයකට පුලුවන්ද?

2. අද විවිධ ක්ශෙත්‍ර වල උසස් අධ්‍යාපනය ලබන සහ පාසැල් වල ඉගෙන ගන්නා දරුවන් අනාගතයේ කරන්නේ මොනවාද?රැකියාවක් සොයාගෙන, ගෙයක් හදාගෙන, විවාහයක් කරගෙන දරුවන් හදන දාමයේ රැකියාවක් නොමැති වුනාම ඒ දාමය නවතිනවා නේද? ඒ කියන්නේ ගෙදරට නාකි වෙන පරම්පරාවන් ඇතිවෙයිද? මවිපියන් ගෙදරටම වෙලා ඉන්නකොට දරුවන් හැදීම තව වැඩි වෙයිද? 

3. තමන්ගේ ආහාර තමන්ම වවාගෙන මුදල් සම්බන්ධ නොවී ආහාර සහ වෙනත් දේවල් හුවමාරු කරගන්නා ආර්ථිකයක් නැවත එයිද? ඒවගේම මුදල් තියෙන ඉහල ස්ථර වල ඉන්න අයට බොහොම සුළු මුදලකට අන් අයගෙන් බැලමෙහෙවර කරගන්නා කාලයක් එයිද?

4. අනාගතයේ මෙවන් කාලයක් එනවානම් අද තියෙන මුදල් අයෝජනය කරන්නේ මොනවාගේද? අද කොටස වෙලඳපොලේ අයෝජනය කරන කෙනෙක් නම් කොටස් වෙලඳපොලේ තියෙන සමාගම් වලින් කීයක් කුඩා අදායම් ඇති අයට භාණ්ඩ සේවා සපයන ආයතනද? සුපෝඛභෝගී භාණ්ඩ නිශ්පාදනය කරන සමාගම් වැසී යයිද? එවන් කාලයක බැංකුවේ මුදල් තබා ගැනීමෙන් ප්‍රයෝජනයක් වෙයිද? එහෙම නැත්නම් ගෙවල් දොරාවල් හදන එක හොඳද? කෘශිකාර්මික ඉඩම් තබා ගැනීම හොඳද? 

මොනව වුනත් ලෝකයේ සමහර ප්‍රශ්ණ වලට නම් මේකෙන් පිලිතුරු ලැබෙනවා. ඒ තමයි මෑත කාලයේ ගොඩක් කථා වුන කාලගුණික ප්‍රශ්ණය ඒවගේම සම්පත් අධිපාරිභෝජනය වගේ ප්‍රශ්ණ නම් ඉබේම විසඳෙයි.

ඒක ගොඩක් විස්තර ලිවිය හැකි විශාල මාතෘකාවක්. එහෙම ලියන්න මට මේ ගැන ගැඹුරු දැනීමක් වත් එහෙම ලියන්න ඉවසීමකුත් නැකැ. මේ සාරාංශය ඒ ගැන විස්තර ඔබම හොයාගෙන ඒ ගැන ඔබගේම අදහසක් ඇතිකර ගැනීමට කෙනෙරන පිටිවහලක් පමණයි.

ඔබ මේ ගැන දැනුවත් නැත්නම් යූටියුබ් මඟින් Articial General Intelligence  ගැන තියෙන සාකච්චා, පොඩ්කාස්ට් එහෙම අහලා ඔබගේ ක්ශෙත්‍රයට සහ පොදුවේ සමාජයට විය හැකි දේවල් ගැන දැනුවත් වෙන්නයි ආරාධනය.

මේ 'දියුණුවේ' ඊලඟ මට්ටම කෘතිම සුපිරි බුද්ධිය (Artifical Super Intelligence) කියල කියනවා. ඒ ගැන කියන දේවල් බොහොම භයානකයි. එම පරිගණක වල පැවැත්ම සඳහා මිනිස් වර්ගයා විනාශ කිරීමට තරම් බුද්ධියක් සහ හැකියාවක් තියෙන මට්ටමක් තමයි ඒ . ඒත් ඒ ගැන දැන ගැනෙම පසුවට තබා Artifcial General Intelligence ගැන වත් දැනුවත් වෙන එක හොඳයි.

   

    

මෙම අඩවියේ පළවන ලිපි කොපි කිරීමට හෝ වෙනස් කතෘ නාමයක් යටතේ අන්තැනක පළකිරීමට කිසිම බාධාවක් නැත. අන් ස්ථානවලින් කොපි කර මෙහි පළකරන ලිපි වලට නම් එම කතෘ වරුන්ගේ කොන්දේසි අදාල වේ.

හිමිකාරිත්වය සහ මෙහෙයුම් වෙන් කිරීම පොදු බස් ප්‍රවාහන පද්ධතිය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු වනු ඇත

රට තවමත් සංවර්ධිත රටවල මට්ටමට ළඟා වී නොමැති ක්ෂේත්‍රවලින් එකක් වන්නේ පොදු ප්‍රවාහන පද්ධතියයි. මෙයට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ එහි ව්‍යුහයේ මූලික දෝෂය සැලසුම්කරුවන් විසින් හඳුනාගෙන නොමැති වීමයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලික බස් රථ හිමියන් 10,000ක් සිටින අතර, ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලය (CTB) ද පවතී. පුද්ගලික අංශයට අයත් බස් රථ 16,000ක් ඇති අතර, CTB සතු බස් රථ 3,000–4,000ක් පමණ ඇත. CTB සහ පුද්ගලික හිමියන් දෙපාර්ශ්වයම බස් සේවා මෙහෙයවයි.

මෙම ගැටලු සඳහා විසඳුම වන්නේ අයිතිය (ownership) සහ මෙහෙයුම් වගකීම (operation) වෙන් කිරීමයි. එහිදී එක් භූගෝලීය ප්‍රදේශයකට එක් මෙහෙයුම්කරුවෙකු පත් කළ යුතුය. එම මෙහෙයුම්කරුවන් බොහෝ දුරට පළාත් මට්ටමේ ආයතන වනු ඇත. රට පුරා මෙහෙයුම්කරුවන් නවයක් සිටින අතර, එක් එක් පළාත තුළ බස් ප්‍රවාහනයට ඔවුන් වගකිව යුතුය. දසවන මෙහෙයුම්කරුවෙකු අන්තර් පළාත් මාර්ග සඳහා වගකිව යුතුය. මෙම සියලු පළාත් ප්‍රවාහන අධිකාරීන් (මෙහෙයුම්කරුවන්) පළාත් සභා යටතේ ක්‍රියාත්මක විය යුතුය.

උදාහරණයක් ලෙස, බස්නාහිර පළාත් ප්‍රවාහන අධිකාරිය (හෝ WPC සතු සමාගමක්) බස්නාහිර පළාතේ බස් සේවා සඳහා වගකිව යුතු මෙහෙයුම්කරුවා වේ. මෙම මෙහෙයුම්කරුවා ඉල්ලුම් (demand) කාලවල ගමන් අවශ්‍යතා මත පදනම්ව කාලසටහන් සකස් කරනු ඇති අතර, වහාම ලාභ නොලැබුණද ගමන් වාර ක්‍රියාත්මක වන බව සහතික කරනු ඇත. (උදාහරණයක් ලෙස, 176 මාර්ගයේ උච්ච කාලවල (peak time) මිනිත්තු 5කට වරක්, සාමාන්‍ය කාලවල මිනිත්තු 20කට වරක්, මධ්‍යම රාත්‍රී සිට පෙ.ව. 5 දක්වා මිනිත්තු 40කට වරක් බස් රථ ධාවනය කළ හැක.) ඉල්ලුම අනුව මෙම කාලසටහන් ක්‍රමයෙන් වෙනස් කළ හැක.

කාඩ් මඟින් බස් ගාස්තු ගෙවන ක්‍රමය තව ඉදිරියට ගෙනියමු

POS terminal Use

බස් ගාස්තු ගෙවීමට කාඩ් හඳුන්වා දීම තාක්ෂණිකව බොහෝ පිටුපසින් සිටින රටේ ගමනා ගමන ක්ශේස්ත්‍රයේ විශාල ඉදිරි පිම්මක් බව මගේ අදහසයි. මේ සමඟම තවත් පහසු තවත් පියවර කිහිපයක් ගැන සටහනක් තමයි මේ.

මේ ක්‍රමය ඉතාම ලේසියෙන් දුම්රිය සේවයට සහ රථ ත්‍රිරෝද සේවාවලට ව්‍යාප්ත කල හැකියි. 

ඒවගේම කාඩ් පත් භාවිතයෙන් ලැබෙන දත්ත යොදා ගැනීමෙන් ගමනාගමන සේවා සඳහා වන ඉල්ලුම ගැන පහසුවෙන් අධ්‍යනය කිරීමෙන් සේවා දියුණු කිරීමට යොදාගත හැකියි. එමෙන්ම බස් හිමියන්ගේ අදායම තක්සේරු කිරීමට සහ බදු සඳහා ඒ දත්ත යොදාගත හැකියි. එය තව දුරටත් දියුණු කිරීමෙන් පාරිභෝගික ද්වාර (customer portal) ක්‍රමයක් හඳුන්වා දී එමඟින් බස් වල ආසන වෙන්කරවා ගැනීමට, දුමිරිය ටිකට් පත් සහ ආසන කලින් වෙන් කරවාගැනීමට ගැනීමට යොදාගත හැකියි. දුම්රිය ස්ථාන වල පිටවෙන දොරටු වලදී මෙම කාඩ් ක්‍රමයම යොදාගෙන ටිකට් නොමැතිව ගමන් කරන්නන් අඩු කරගැනීමට ක්‍රියා කල හැකියි.

ඒ සමඟම කාඩ් භාවිතය සඳහා බස් වලට ලබාදෙන විකුණුම් පර්යන්තයට (POS terminal) ඇති චිප් එක යොදාගෙන බස් ධාවනය කරන වේගය ගැන විස්තර ලබාගෙන අපරීක්ශාකාරීව රිය පැදවීම් ගැන දත්ත මත එවැනි ධාවන අවස්ථා සියල්ලටම දඩ නියම කිරීම කල හැකියි. මෙමගින් අපරීක්ෂාකාරී ධාවනය පැය විසි හතරෙන් නැති කල හැකියි.  නිතර එසේ ධාවනය කන වාහන වල බලපත්‍ර අහෝසි කිරීමට යොදා ගත හැකියි. අනතුරකදී රථය ධාවනය වූ වේගය වැනි තොරතුරු පොලිසියට ලබා ගත හැකියි. මෙම දත්තම යොදාගෙන බස් නැවතුම් සථාන වල ස්ථාපනය කරන ඩිස්ප්ලේ මඟින් මීලඟ බසය පැමිනීමට ඇති වේලාව ප්‍රදර්ශණය කල හැකියි.  බසය කොයි වේලාවේ පැමිනේවිදැයි ආතතියයකින් පසුවන මඟීන්ට මෙය විශාල මානසික සහනයකි. බොහෝ රටවල් මෙම ක්‍රමය දශක ගණනාවක සිට ක්‍රියාත්මක වේ. 

මෙම ක්‍රමය ගැන තවදුරටත් ව්‍යාප්ත කිරීමට හැකියාව ලැබේවා යැයි ප්‍රාර්ථනා කරමි.

එමෙන්ම මේ ගැන ප්‍රවාහන අමාත්‍යාංශය මෙන්ම ඩිජිටල් අමාත්‍යාංශයත් වැඩි උනන්දුවක් දැක්වුවහොත් තව වෙනත් කාර්‍යයන් සඳහා මේ ප්‍රවේශය යොදාගත හැකිවනු ඇත.

මෙම අඩවියේ පළවන ලිපි කොපි කිරීමට හෝ වෙනස් කතෘ නාමයක් යටතේ අන්තැනක පළකිරීමට කිසිම බාධාවක් නැත. අන් ස්ථානවලින් කොපි කර මෙහි පළකරන ලිපි වලට නම් එම කතෘ වරුන්ගේ කොන්දේසි අදාල වේ.